Phần bổ túc tiểu sử cụ Mạc Đĩnh Chi

 

 

 

    Cụ Mạc Đĩnh Chi đi sứ triều Nguyên, lúc vào bệ kiến, vua Nguyên muốn thử tài sứ thần nước Nam, đồng thời cũng muốn ḍ khí tiết của cụ Mạc Đĩnh Chi, bèn ra một vế đối :

 

    Nhật hỏa Vân Yên, bạc đán thiêu tàn ngọc thỏ 

   

    Nghĩa là :

 

    Mặt trời là lửa, mây là khói, ban ngày đốt cháy vầng trăng. 

 

    Cụ Mạc Đĩnh Chi biết là vua Nguyên kiêu căng tự cho ḿnh là mặt trời, coi nước Nam như mặt trăng ban ngày nhất thiết bị mặt trời thôn tính, ông bèn ứng khẩu đối ngay :

 

    Nguyệt cung linh đạn, hoàng hôn xạ lạc kim ô 

 

    Nghĩa là :

 

    Trăng là cung, sao là đạn, chiều tối bắn rơi mặt trời.

 

    Vua Nguyên nghe đối giật ḿnh, biết là bị trả miếng rất đau, nhưng cũng rất kính phục cụ Mạc Đĩnh Chi, bèn thưởng rất hậu cho Trạng nước Nam.

 


 

    Một lần khác, người Nguyên lại giở tṛ đánh đố chữ.Họ viết bốn câu thơ sau và thách cụ Mạc Đĩnh Chi giải nghĩa:

 

    Nhất diện lưỡng mi 

    Nhất sấu nhất ph́ 

    Nhất niên nhất nguyệt 

    Nhất nhật tam kỳ 

   

    Nghĩa là :

   

    Một mặt đôi mày,

    Một gầy một béo,

    Một năm một tháng,

    Một ngày ba lần.

 

    Thật là ngô nghê, khó hiểu. Vậy mà cụ Mạc Đĩnh Chi chỉ đưa mắt đă giảng rằng đó là chữ bát.

    V́ chữ bát tựa như đôi lông mày lại gồm một nét to, nét nhỏ, vả lại mỗi năm có một tháng tám chữ bát c̣n đồng âm với chữ bát đựng đồ ăn, v́ đó mà mỗi ngày phải dùng bát để ăn đến ba lần.


Bùi Thái Ḥa sưu tầm