Tháng By Mưa Ngâu Cũng Là

Mùa Vu Lan Báo Hiu

HỒ  ĐINH

 

Tháng bảy mùa thu c̣n chớm và bắt đầu những trận mưa ngâu, dù trời chỉ Imagethoáng  một chút heo mây nhè nhẹ. Ven đường những cánh phượng vỹ cuối cùng, đă mất đi màu hoa rực rỡ., tơi tả rơi rụng trên đôi bờ vai khô héo của đời.

 

"Thu thủy cộng trường thiên nhất sắc"

 

THÁNG BẢY MƯA NGÂU CŨNG LÀ MÙA VU LAN BÁO HIẾU


Màu trời và nước mưa, mênh mông như dăi Ngân Hà, chứa đầy những giọt nước mắt, từ các cuộc t́nh  trên cơi tiên, mà truyền thuyết  cho là của Ngưu Lang và Chức Nữ.

 

Cho đến bây giờ đă mấy triệu năm qua, đố ai biết cô gái ấy mặc áo màu ǵ ? c̣n chàng chăn trâu họ Ngưu, tuy mang tiếng bất hạnh, sinh ly tử biệt  nhưng lại tràn đầy hạnh phúc  v́ có một người yêu ngàn đời chung thủy., khiến cho cả trần gian  đều chung ḷng ái mộ.
 
Mùa thu cũng là mùa trái cây chín rộ, ổi, sấu, xoài, chuối và cốm vồng... bầy bán đầy trong những quán nước  dọc đường, bên trong bà cụ nghiêng cánh liếp che mưa, đă thấy hồn run theo mùa ngâu, thứ mưa thập loại chúng sinh, thấp thoáng đầy bóng âm hồn, nhởn nhơ đợi chờ  trần gian vong nhân xá tội.
 
Mưa ấy nước mắt ấy, ngoài những giọt mưa t́nh ái, c̣n là biển lệ trời thương của các trang hiếu tử, mà câu chuyện của Bồ Tát Mục Kiền Liên, xuống tận âm ty để t́m mẹ là Thanh Đề đang chịu cực h́nh v́ tội buôn Thần bán Phật, khi c̣n sanh tiền. Nhờ t́nh mẫu tử thiên thu bất diệt, đă cảm động tới trời, nên mẹ ngài đă thoát khỏi cảnh A Tỳ địa ngục trầm luân, muôn đời vạn kiếp.

 

"Mục Liên dù đă hóa thân
V́ thương từ mẫu, muôn phần họa tai.."

 

Thật vậy, ngoại trừ đất đá và kẻ vô tri, c̣n vạn vật  từ con người, muông thú cho tới cỏ cây, đều do MẸ cưu mang và sanh thành. Cho nên nơi tâm tư của tất cả mọi người, trong tiềm thức  siêu thế, mơ hồ hay hiện thực, h́nh ảnh Mẹ luôn vẫn  trang đài, diễm tuyệt, đáng để ta tôn thờ và tŕu mến, dù rằng " công cha như núi Thái Sơn " c̣n mẹ hiền, chỉ như " chuối ba hương, xôi nếp một và đường mía lau ".

 

Cho nên người đời ai cũng cần có mẹ, dù là trẻ thơ hay người trưởng thành. Những đứa trẻ mồ côi, cho dù có được người thân c̣n lại nưng chiều, nuôi dưỡng tử tế cho mấy, lớn lên cũng cảm thấy tâm hồn ṃn héo, khô cằn. Bởi vậy, người đời đă viết :" mồ côi cha ăn cơm với cá, mồ côi me lót lá mà nằm ". Riêng người lớn tuổi, khi mất mẹ,  cảm thấy chơi vơi như mất điểm tựa, nên cũng cô đơn lạc lơng như trẻ mồ côi. Tóm lại mẹ là nguồn gốc của mọi t́nh cảm yêu thương trên đời, cho ta biết thế nào là ngọt bùi ấm lạnh và nguồn thương yêu cao cả của kiếp nhân sinh. T́nh mẹ bao la đă biến nữ hầu tước  De Sévigné, một phụ nữ tầm thường, trở thành một nhà văn nữ nổi tiếng của Pháp, cách đây 300 năm, qua những bức thư bất hủ  viết cho mẹ. T́nh mẫu tử  bao la trùng hằng miên viễn, đă theo thời gian trở thành nguồn cảm hứng vô tận, như con thuyền bát nhă, đưa con người trần tục, đến gần các đấng từ mẫu, trong mọi tôn giáo lớn của hoàn cầu. Trong ḍng lịch sử Hồng Lạc, chúng ta có Mẹ Âu Cơ, quốc mẫu của dân tộc Việt và được nối tiếp bởi một trái tim từ mẫu thời cận sử :  Thái Hậu Từ Dũ, một trái tim nhân từ của các bà mẹ Việt Nam :

 

"Gió Động Đ́nh mẹ ru con ngủ
trăng Tiền Đường ấp ủ năm canh
... bống bồng bông, bống bồng bông
vơng đào mẹ bế con rồng cháu tiên...
(ca dao)

 

Riêng trong tín ngưỡng b́nh dân, ta có Thánh Mẫu Liễu Hạnh ở miền bắc và Mẫu Thiên Y A Na, dù phát nguồn từ Chiêm quốc, nhưng từ thế kỷ XVI trở về sau, đă được người Việt phụng thờ, mà Hội Điện Ḥn Chén hay lễ Viá Mẹ hằng năm vào rằm tháng bảy tại Thừa Thiên, là một minh chứng. Ngoài ra, c̣n có Đức Phật Bà Quan Thế Âm Bồ Tát  của Phật Giáo và Đức Me Đồng Trinh Maria trong Ky Tô Giáo...

 

Hằng năm, tại các nước Âu Mỹ đều cử hành long trọng ngày "Nhớ Ơn Mẹ (The Mother"s Day)". Tại các nước Đông Nam Á theo Phật Giáo, vào ngày rằm tháng bảy âm lịch, đều cử hành long trọng Hội Vu Lan Bồn. Cả hai lễ hội trên, tuy h́nh thức có khác biệt nhưng vẫn chung nội dung với ư nghĩa "VINH DANH CÔNG ƠN SINH THÀNH DƯỠNG DỤC CỦA TỪ MẪU". Đây là một ngày lễ lớn  và cũng là dịp để con cái tu nhơn tích đức, làm việc từ thiện trả ơn, báo hiếu cho cha mẹ ḿnh, dù c̣n sống hay đă qua đời.

 

1- Ư NGHĨA CỦA MẸ TRONG NGÀY LỄ VU LAN:
 
Lễ Vu Lan, Tết
Trung Nguyên hay Ngày Rằm Tháng Bảy Xá Tội Vong Nhân..đều là những nghi thức cúng bái của nhà Phật. Theo sử liệu cho biết, phong tục này đă có từ mấy ngàn năm về trước và đến nay, vẫn c̣n được tồn tại một cách tốt đẹp, trang trọng hầu hết tại các nước Đông Phương theo tam giáo : Nho-Lăo và Phật. Trong tâm cao siêu của ngày lễ này là để các tín đồ, v́ trung tiên vong linh của tiền nhân, mà làm tṛn đạo hiếu. Nghi thức Vu Lan Bồn theo nguyên ngữ của Phạn ngữ là ULAMBANA, có nghĩa là Cửu Đàn Huyền, mang ư nghĩa cứu độ siêu vớt  cho tất cả chúng sanh, v́ tội lỗi tiền kiếp, nên phải bị hành hạ khổ nhục trầm luân, treo ngược đầu tại các tầng địa ngục nơi âm phủ.
 
Theo hầu hết giáo lư của các tôn giáo hoàn cầu như Phật, Ky Tô, Bà
La Môn và Hồi giáo, th́ nhân sinh lúc sống làm chuyện ác đức, lăng loàn, phản dân, hại nước, hại người, buôn trời bán thánh.. lúc chết, kẻ đó phải sa vào dịa ngục, để đền lại các quà báo mà chính ḿnh đả gieo trồng. Theo nhà Phật, cơi âm có tất cả 12 tầng hỏa ngục nhưng kinh khiếp nhất vẫn là Ngục A Tỳ, theo nguyên nghĩa của Phạn Ngữ, chỉ nơi chốn giam người, không bao giờ gián đoạn sự hành hạ. Ai đă bước vào đây rồi, th́ đời đời kiếp, viễn miên không bao giờ được đầu thai trở lại kiếp người. Ngoài ra từng phút giây phải chịu ngàn muôn h́nh phạt khổ đau, không bút mực nào tả được, như  truyện Quan Âm Thị Kính đă viết :
 
"Lại xem một ngục A Tỳ
Mấy tầng chông sắt, đen ś tối om"

 
Cũng trong học thuyết, ghi nơi Vu Lan Bồn kinh có kể chuyện Mục Kiền Liên, xuống điạ ngục cứu me. Theo Phật sử, Mục Kiền Liên Bồ Tát là đệ tử của Phật Tổ Như Lai, tuy đă đắc thành chánh quả nhưng ngài vốn là một hiếu tử, nên ḷng vẫn xót xa  đấu nhói, v́ mẹ ruột là Thanh Đề, hiện đang bị quỷ sứ giam giữ hành tội tại ngục A Tỳ. Do trên, ngài đă khẩn cầu Đức Thế Tôn, cứu vớt mẹ ḿnh khỏi ṿng nghiệp chướng. Phật Tổ ưng chịu nhưng bắt Mục Liên khi xuống âm phủ cứu me, đồng thời cũng phải giải thoát luôn các vong linh khác, đang bị giam giữa hành tội nơi địa ngục, nhân ngày cuối cùng kết thúc, kỳ an cư mùa hạ, nhằm ngày rằm tháng bảy âm lịch. Do ư nghĩa trên, hằng năm đúng vào ngày này, các tín đồ Phật Giáo đă lập hội Vu Lan Bồn. Tai
Trung Hoa, thời Nam Bắc Triều, chính vua Lương Vũ Đế, là người đầu tiên khai Hội Vu Lan, kể từ khi Phật Giáo Đại Thừa được truyền từ Ấn Độ vào đất Tàu. Vu Lan Bồn ngoài việc bầy tiệc chay cúng dường Tăng, Ni, c̣n cử hành thêm Thủy Lục Đạo Tràng và Phóng Diêm Khẩu, để bố thí cho các oan hồn uổng tử, không thân nhân cúng quẩy thừa tự. Theo truyền thuyết, Mục Liên đă nhờ b́nh bát và gậy phép của Phật Quan Âm để vượt qua các tầng địa ngục. Nhưng trên hết là do ḷng hiếu tử đă làm cảm động tới Phật Trời, nên Bồ Tát chẳng những cưu được mẹ già mà c̣n giải thoát được những oan hồn uổng tử đang bị đọa đày nơi địa ngục.. Nhân đó, Mục Liên xin mẹ thành tâm ăn năn sám hối, quyết ḷng tu niệm để giải trừ nghiệp chướng tội lỗi đă trót gây ra. Nhờ vậy Thanh Đề sau này cũng đắc thành chánh quả. Ngoài ra trong ngày lễ Vu Lan, c̣n có tục cúng cháo và đốt vàng mă.

 

* TỤC CÚNG CHÁO :  
 
Trong ngày Tết
Trung Nguyên nhằm Rằm Tháng Bảy, tại tư gia cũng như nơi đ́nh chùa, ngoài cỗ bàn cúng Trời Phật, Thổ Công, Tổ Tiên..c̣n có tục cúng cháo cho các cô hồn, tử sĩ  đang vất vưởng nơi cơi ta bà, không ai thờ phụng cúng tế, thật là thê thiết tội nghiệp. Theo tập tục cổ truyền, mâm cỗ cúng cô hồn, được đặt trước cửa nhà, chùa, đ́nh, cầu quan, chợ búa hay băi tha ma.. Đồ cúng thường được bày trong một nia lớn, gồm có cháo hoa nấu bằng gạo, thêm cơm vắt thành nắm, hoa quả, bánh kẹo, trầu cau và vàng mă. Tại các đ́nh chùa, lễ cúng cháo được  tổ chức qui mô hơn, có lập đàn tràng cầu siêu cho các vong linh, trước khi thí cháo. Tại đây, cháo được đựng trong các bồ đài lá mít, cắm dọc theo hai bên vệ đường dẫn vào lễ đài. Ngoài ra c̣n thêm một nồi cháo lớn, để trước sân chùa. Ở vùng quê Bắc Phần, khi cúng xong, đă có những người nghèo và bọn mục đồng chờ sẵn, xông vào giựt cháo. Tục này được gọi là Cướp Cháo, hiện vẫn c̣n thịnh hành tại các tỉnh Bắc Trung Phần và Bắc Việt. Cũng như tại miền quê Trung Hoa.

 

* TỤC ĐỐT VÀNG MĂ :
 
Tục này từ
Trung Hoa truyền vào Việt Nam thời Bắc thuộc. Bên Tàu, thời xưa, trong ngày Lễ Vu Lan, người ta dùng bạch ngọc  làm lễ vật, cúng đốt cho người chết. Về sau, thấy bạch ngọc quư hếm vá mắc mơ, người ta lại dùng tiền thật để thay thế. Số tiền này cũng được đốt bỏ sau khi đă cúng cho người chết. Trước sự phí phạm vô ích tai hại trên, vua Đường Minh Hoàng, ban lệnh dùng tiền giấy thay thế tiền thật, để cúng cho người cơi âm. Về sau, vào thời Ngũ Đại, trong ngày Lễ Vu Lan, ngoài việc đốt tiền giấy, c̣n thêm  tục đốt vàng mă cho người đă khuất, gồm quần áo, đồ dùng, kể cả xe ngựa và nhà cửa. Lại c̣n có tục làm một chiếc giường ba chân  bằng tre, để đựng các đồ cúng lễ. Tất cả đều được đốt bỏ, sau ngày lễ Vu Lan. Ngày nay tất cả các nước theo Phật giáo, hầu như đă băi bỏ tục đốt vàng mả, hoặc chỉ đốt tượng trưng mà thôi, v́ quá tốn kém.

 

2-T̀NH MẪU TỬ :
 
Ngày nay từ Âu sang Á và gần như ở đâu, cũng có những tượng đài, thơ văn, bài hát, tuồng kịch..để ca tụng công đức biển trời của người mẹ, mênh mông tám hướng như biển Thái B́nh. Bởi Mẹ là nguồn ngọn của mọi t́nh thương trên cơi đời này. Mẹ cũng là một h́nh ảnh tuyệt diệu, diễm hằng, muôn trùng ngời sáng, không bao giờ có thể thay thế được. Ôi sung sướng thay cho những ai c̣n Mẹ và cũng tủi xót cho những người mất mẹ nửa đời, mỗi khi tưởng nhớ, chỉ c̣n  lặng lẽ ước ao ngóng về xóm nhỏ, nơi nhũng bờ bụi khóm tre, ngàn năm lau lách sạt xào. Con đă bước qua hết hai phần đời, để được thắm thía rằng, chỉ có một nguồn suối t́nh thương mang tên Mẹ, là vĩnh cửu không bao giờ khô chảy. Thực là cảm động biết bao, khi nhớ lại " Tôi đi học " của Thanh Tịnh " Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm lấy tay tôi, dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp.." hay nổi nhớ mẹ của Lưu trọng Lư " Tôi nhớ me tôi thuở thiếu thời, lúc người c̣n sống tôi lên mười, mỗi lần nắng mới reo ngoài nội, Áo đỏ người đưa trước dậu phơi.." hay giai thoại của Hồng Hà Nữ Sĩ  Đoàn Thị Điểm, trước sự hỗn láo của tên sứ Tàu, đă lấy Me Việt Nam, làm đề tài, khi bà ứng khẩu một câu đối trả đũa giặc :
 
"Nam canh nhất thốn thổ, bất tri kỷ nhân canh
(một tấc đất ở nước Nam, không biết bao nhiêu người cầy )

"Bắc quốc đại trượng phu, giai do thử đồ xuất
(những người anh hùng bên Tàu, cũng từ chỗ đó mà ra)
 
Câu đối vừa thanh lại vừa tục, hàm ư rằng dù là ai chăng nửa, th́ cũng do Mẹ sinh thành, không có người, th́ chẳng bao giờ có con. Chẵng vậy mà nhà văn Pháp  Edmon de Amacid, đă viết trong "Tâm Hồn
Cao Thượng", Hà mai Anh dịch rằng :" Người Mẹ sẵn ḷng, đem một năm hạnh phúc của ḿnh, để đổi một giờ đau đớn cho con. Người Mẹ cũng sẵn sàng hy sinh cả tính mệnh, để cứu sống con ḿnh. Con ơi, suốt đời con, sẽ có những ngày buồn rầu đau thương, và cũng là chuỗi ngày sầu thảm nhất : Đó là ngày con mất mẹ ".
 
Giờ mới hiểu tại sao, có những đứa con, do hoàn cảnh mà phải tha phương, biệt xứ, lưu lạc quê người, lại là những kẻ khao khat t́nh mẫu tử, nhung nhớ kỷ niệm, dù rằng đó chỉ là những h́nh ảnh đơn sơ mộc mạc  nơi chốn quê nghèo:
 
"Chiều chiều ra đứng ngơ sau
trông về quê mẹ, ruột đau chín chiều
Mẹ ơi đừng đánh con đau
Để con bắt ốc hái rau mẹ nhờ
Ghe bầu trở lại về đông
Con gái theo chồng, bỏ mẹ ai nuôi?

 
Đó là những câu ca dao hay nhất từ trước đến nay, đọc từ đầu đến cuối không t́m thấy một chữ nào thần bí hay cầu kỳ nhưng trong ư nghĩa và mùi vị, th́ đượm thắm nồng nàn, khiến cho người ta phải đau khi nhớ và không cầm nổi nước mắt thương nhớ khi thực sự đối mặt với chiều buồn. Cũng cùng trong cái h́nh ảnh trên, người buồn hồn lại thêm buồn, khi nhà ai bên ngơ, bỗng dưng vô t́nh có tiếng gọi con, trong khi lưng trời, chiều tàn, đàn chim về tổ, ríu rít gọi nhau, làm cho nổi nhớ quay quắt không ngừng, khiến cho đứa con lạc bầy, bừng bừng nhớ mẹ, rưng rưng nhớ lúc nói láo tránh đ̣n, khi về nhà trễ v́ ham chơi với bạn sau khi tan trường.
 
Rồi th́ lưu lạc mười phương, cơ hàn đói lạnh, gian truân tù ngục, hận hờn thương tủi, chỉ một ḿnh con gánh chịu, chính là lúc nước mắt lưng tṛng, bang quơ tưởng tiếc, cái thời ngồi chờ mẹ về, để có những món quà của buổi chợ quê, mà mẹ luôn dành sẵn :
 
"cơm người khổ lắm mẹ ơi
 không như cơm mẹ, chỉ ngồi xuống ăn".

 

3-NHỮNG GƯƠNG HIẾU TỬ XƯA NAY ĐƯỢC ĐỜI XƯNG TỤNG :
 
Mẹ là nguồn ngọn của mọi t́nh thương trên cơi đời, nên rất phù hợp với chân lư của mọi tín ngưỡng, đều lấy nhân hiếu làm căn bản xử thế và hành đạo. Bởi thế con người, trong lúc gặp hoạn nạn đau khổ, th́ thường than thầm hay gào to :" Mẹ ơi con khổ quá", đồng thời với lời cầu khẩn các đấng thần linh giúp đỡ. Do trên, từ trước tới nay, tự đông sang tay, đă có mẹ hiền th́ cũng không thiếu ǵ những gương hiếu tử, đáng làm gương cho hậu thế soi chung muôn đời. Những câu chuyện kể sau dây, chỉ là những chiếc lá lẻ loi trong rừng thơ, nhạc, truyện, kư..mà nhân thế kim cổ đă sáng tạo, để vinh danh những trang hiếu tử ngời sáng muôn đời.

 

* GƯƠNG HIẾU TỬ :


Theo Đại Nam Nhất Thống Chí, có viết về Nguyễn Văn Liễu, người
Phan Thiết, thuộc phủ B́nh Thuận. Năm lên 8 tuổi, mồ côi cha, ông thờ mẹ rất có hiếu. Khi mẹ chết, làm lều bên mộ me tới ba năm, người đương thời ai cũng xưng tụng. Năm Minh Mạng thứ 8, vua nghe tiếng, biểu dương là trang hiếu tử.

 

*  MẸ TÔI CHẾT LÀ HẾT :

 

Joseph Sadese sinh năm 1935 tại Toulouse (Pháp). Năm 1956 cha bị thất nghiệp, ông phải t́nh nguyện đăng lính, để có tiền giúp đỡ gia đ́nh. Sau đó lại chuyển sang binh đoàn lính đánh thuê Lê Dương, để lấy trước tiền tử tuất, gởi về nhà lo thuốc thang cho mẹ bị bệnh nặng, cũng như giúp đỡ các em kiếm sống.Tại Algerie, trong một trận kịch chiến, ông bị thương nặng phải cưa một chân nhưng vẫn xin ở lại trong quân ngủ, để có đủ tiền lo cho mẹ già, em dại. Nhưng rồi năm sau, nhận được điện tín, báo tin mẹ già đă qua đời,, bèn tức tốc trở lại quê, th́ người nhà đă chôn mẹ. Ông vội chạy ra nghĩa trang, ôm mồ mẹ than khóc thảm thiết và nói :" mẹ ơi, con đi lính là để lo cho mẹ, nay mẹ không c̣n, thế là hết ".

 

* V̀ MẸ TẬN TRUNG BÁO QUỐC  :
 
Nhạc Phi (1103-1142) là một danh tướng, đồng thời cũng là một vị anh hùng của
Trung Hoa. Ông sống vào thời Nam Tống, tự là Bằng Cử, người Huyện Thang Âm, tỉnh Hà Nam. Nhà nghèo nhưng học hành chăm chỉ, lại được từ mẫu giáo dục từ thuở nhỏ, nên tài đức vẹn toàn. Trước khi trở thành đại tướng nắm giữ binh quyền cả nước, mẹ ông đă khắc vào vai con bốn chữ : " Tận Trung Báo Quốc ". Do trên suốt đời Nhạc Phi chỉ biết v́ dân v́ nước và cuối cùng đă bị tên Hán gian Tần Cối, tư thông với giặc Kim, hăm hại, vu cáo, chết trong ngục, lúc mới 39 tuổi, dù biết nhưng vẫn cam chịu. Người Trung Hoa luôn lấy Nhạc Phi làm gương, đời đời kính nhớ người con chí hiếu, cũng là một người anh hùng dân tộc, một bậc sĩ phu dũng liệt trung thần.

 

* CHỈ CẦN MẸ SỐNG THÊM VÀI TUỔI, LÀ CON ĐĂ MĂN NGUYỆN RỒI :
 
Thẩm Lục Hưng người Tân Trịnh, Duyên Châu, sống vào đời Vua Tống Huy Tôn (1174-1189),
Trung Quốc. Ông mồ côi cha từ thuở nhỏ nhưng được  mẹ hết ḷng nuôi nấng và dạy dỗ nên người, cho ông ăn học thành tài. Năm 25 tuổi, Thẩm Hưng thi đổ, được bổ Tri Huyện. Trong vùng có một hào phú, đem tặng ông 30 lượng vàng, để xin khẩn hoang vùng đất c̣n trống ven huyện. Người này c̣n thuyết phục ông, nên bắt chước cac quan tiền nhiệm, phải biết tham nhũng, hối lộ, để trở thành giàu có, sống sung sướng nhưng bị ông từ chối và nghiêm phạt.


 Mười năm sau, thân mẫu ông tuổi già nên bị bệnh nặng. Lúc đó có một hào phú mang đến tặng ông một túi nhân sâm cực quư, để xin quan huyện giúp cho con trai ḿnh thi đổ trong kỳ thi sắp tới. Thẩm Hưng vui vẻ nhận lời và nói :" Mẹ tôi đang lúc đau nặng, nhờ túi sâm này, hy vọng sống thêm được vài năm nửa." Thế là từ đó cho đến ngày thi, thay v́ gửi gấm, quan Huyện thu xếp thời giờ riêng, đích thân dạy kèm cậu con trai ông phú hộ. Nhờ đó, em được thi đổ, c̣n mẹ ông uống nhân sam quư, nên sống thêm được vài năm nửa, mới qua đời. Đây là tấm gương cao quư, mà người
Trung Hoa xưa nay thường lấy đó để dạy dỗ con cái ḿnh.

 

* NGÔ MẠNH TÔNG NẰM VÁN KHÓC MĂNG :
 
Tác phẩm Nhị Thập Tứ Hiếu của Tàu, được Lư văn Phức  diễn nôm, thuật lại gương hiếu tử của 24 người con
Trung Quốc, đời đời được mọi người lấy đó làm gương, trau dồi đức hạnh. Trong các câu chuyện trên, theo mọi người, chuyện Ngô Mạnh Tông, nằm ván khóc măng là cảm động nhất. Ông mồ côi từ thuở nhỏ nhưng ở với mẹ rất có hiếu. Năm nọ mẹ bệnh nặng lại thèm ăn chén canh măng. Lúc đó trời vào đông, có mưa tuyết dầm dề, vạn vật kể cả con người đều như muốn chết cóng dưới cái lạnh kinh hồn của đất trời., th́ t́m đâu để mẹ có măng ăn trong lúc đó. Có lẽ tấm ḷng hiếu tử đă cảm động tới Trời Phật, nên trong cảnh mưa tuyết dầm dề, bổng mọc lên một mụn măng nơn nường ngon tuyệt. Mẹ già nhờ ăn được chén canh măng nên khỏi bệnh :
 
"Giữa b́nh địa, phút giây bổng nứt
mấy ṛ măng, mât đất nơn xanh
Đem về nấu được bửa canh
Ăn rồi bệnh mẹ, lại lành như xưa
Cho hay hiếu động cao dày
T́nh sâu nên khóc, cỏ cây cũng t́nh.."

 

4-T̀NH MẪU TỬ TRONG THẾ GIỚI ĐỘNG VẬT :
 
Gần 40 năm về trước, nhà sinh vật học  được giải Nobel  năm 1973 là Konred  Lorenz, chuyên nghiên cứu về sự tiến hóa của loài vật, đă cùng với nữ bác sĩ thú y là Marie Claun Bonsel, chuyên theo dơi đời sống của muôn thú. Qua nhiều năm thu nhặt, kết quả hai người đă tuyên bố :" Dù con người có nghĩ thế nào chăng nửa, hoặc sự việc xảy ra do bản năng, th́ chắc chắn muôn vật sẽ không c̣n tồn tại, nếu chúng không có t́nh mẫu tử." Do trên ta đă thấy, trong bất cứ loài thú nào, ở vào giai đoạn cực kỳ nguy hiểm, th́ thú mẹ luôn lấy thân ḿnh bảo vệ cho con cái, dù biết là ḿnh sẽ chết. Tuy nhiên có sự khác biệt giữa con người và muông thú, đó là con vật mẹ sẽ không thấy có lỗi, khi bỏ rơi con cái hay giành lấy thức ăn để sinh tồn, mặc kệ con cái có bị chết đói cũng không màng tới. Cũng do đặc tính này mà các nhà nghiên cứu đă kết luận, thú vật chỉ có bản năng t́nh mẫu tử, chứ không hề có t́nh yêu t́nh mẫu tử như con người. Nhưng dù thế nào chăng nũa, ta cũng phải khâm phục chúng, trong khi đối xử với con cái, hết sức dịu dàng, tŕu mến, giữa một thế giới vạn vật  luôn thù nghịch, đầy hiểm họa, phải giết tróc lẫn nhau để sinh tồn.
 
Đối với các loài thú hoang dă, khi thú con dứt sửa, thú con bị đuổi đi để tự sinh tồn. Đây cũng là tập quán, lẽ sinh tồn của rừng xanh. Với loài khỉ đột, khỉ cái do mỗi lần sinh đẻ chỉ độc nhất một con, cho nên chăm sóc con ḿnh rất chu đáo, can thận. Riêng khỉ đực th́ dửng dưng vô trách nhiệm, v́ loài khỉ theo chế độ đa thê. Loài báo bờm khi sinh con, báo con không có lông và mở mắt được trong 15 ngày, nên báo mẹ phải chăm sóc và bảo vệ con nhỏ, đồng thời bỏ đàn t́m một nơi vắng vẻ đê nuôi con, v́ báo cha sẽ ăn thịt báo con khi đói. Nhưng vĩ đại nhất vẫn là t́nh yêu con cái, nơi loài chim cánh cụt, chúa tể của miền băng tuyết Nam Cực, một địa danh lạnh nhất hoàn cầu. Để chim con ra đời và sinh tồn, chim cha và chim mẹ phải thay phiên đứng giữa băng giá lạnh lẽo, suốt thời gian bốn tháng rưởi, dùng bản thân ḿnh để ấp trứng. Riêng loài Vượt Châu Á, một loài thú được con người ca tụng nhất, v́ t́nh mẫu tử thiêng liêng bất diệt, yêu thương con cái hết mực, nên lúc nào cũng sẵn sàng lấy thân ḿnh, để che chở con cái khi hiểm nguy. Cũng do t́nh mẫu tử thiêng liên, nên các ác thú như cọp, sư tử, rắn hổ mang mẹ, sẽ trở nên hung dữ dị thường, để bảo vệ con khi chúng sinh nở. Đặc biệt nhất nơi loài gấu, v́ sợ gấu cha ăn thịt, nên gấu mẹ lúc bnào cũng cơng nhỏ trên lưng khi chúng mới ra đời. Do t́nh thiêng đó, nên tục ngữ mới có câu: "Hùm dữ c̣n không nở ăn thịt con".

 

Tháng bảy tiết trời Hạ Uy Di như đă chuyển sang thu, sắc nắng gió biển và những cơn mưa phùn bất chợt se mát, đă gợi nhớ những kỷ niệm quê hương của một thời xưa xa nồng thắm. Ở đây, mỗi lần nhớ mẹ, đứa con xa nhà lăng du khổ hận, chỉ c̣n ước ao lặng lẽ, khóc cưới mê tỉnh và bước vội lên con thuyền viễn xứ mộng mơ, để nhắm mắt mừng vui tủi tủi như thấy con đang quỳ bên gối mẹ năm nào.
 
Mưa ngâu muôn đời, năm nào cũng đầm đ́a lặng lẽ. Chắc v́ Chức Nữ-Ngưu Lang đă quá vui mừng, cho nên chỉ cắn răng âm thầm nuốt lệ? Hay v́ tháng bảy ngày rằm xá tội vong nhân, ngày ma gặp người, nên ai cũng tủi buồn mà quên cười rộ? chỉ riêng có con với mẹ, th́ ngàn đời xa biệt, dù trong đêm mưa ngâu tháng bảy, đứa con viễn xứ đă chạy theo mưa, mà gào to : "mẹ ơi, con của mẹ đă về".

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO :
- Phong tục tập quán VN của Toan Ánh và Phan Kế Bính
- Thành ngữ và điển tích của Trịnh Văn Thành
- Phật Giáo Tinh Hoa của Nguyễn Duy Cần
- Thế giới động vật  của V.J.Stanet..

 

Xóm Cồn, mùa Vu Lan
HỒ ĐINH